Wat speelt er écht in Kampen? Samen met inwoners op zoek naar wat het verschil maakt
Hoe zorg je ervoor dat inwoners niet verdwalen tussen verschillende organisaties, maar de ondersteuning krijgen die zij nodig hebben? In Kampen wordt gewerkt aan een hecht wijkverband. Niet vanuit een vooraf bedacht plan, maar door eerst goed te luisteren naar inwoners en professionals. Wijkcoördinator Andrea Poll begeleidt de ontwikkeling. Met data, gesprekken, focusgroepen en enquêtes wordt onderzocht welke thema’s in Kampen spelen. Inwoners worden daarbij nadrukkelijk betrokken. “Uiteindelijk gaat het erom dat inwoners zich gehoord, gezien en ondersteund voelen.”
Samenwerking als antwoord op complexe vraagstukken
De aanleiding voor het hecht wijkverband ligt in een ontwikkeling die veel gemeenten herkennen. Maatschappelijke vraagstukken worden steeds complexer en inwoners hebben vaak met meerdere organisaties tegelijk te maken. Juist daarom is een betere samenwerking tussen het medische domein, welzijnsorganisaties en de gemeente nodig. “Je wilt inwoners de ondersteuning bieden die nodig is om de beweging te maken van zorggebruik naar gezond gedrag,” vertelt Andrea. “Als gemeente hebben wij daarin een verbindende en faciliterende rol. We kunnen partijen relatief makkelijk bij elkaar brengen en helpen om bestaande netwerken te versterken.” Maar voordat er keuzes worden gemaakt, wil Kampen eerst weten wat er daadwerkelijk speelt.
Eerst luisteren, dan kiezen
Voordat partijen met concrete oplossingen aan de slag gaan, wordt eerst onderzocht wat er werkelijk speelt in de wijk. Daarbij wordt gebruikgemaakt van verschillende informatiebronnen. Inwoners zijn vanaf het begin onderdeel van de aanpak. Via gesprekken, focusgroepen en enquêtes kunnen zij aangeven wat zij ervaren, waar zij tegenaan lopen en wat volgens hen beter kan. “Ik vind het belangrijk dat we niet alleen vanuit organisaties bedenken wat inwoners nodig hebben. Zij weten zelf heel goed wat er speelt en waar zij in de praktijk tegenaan lopen.” Ook de data van bijvoorbeeld huisartsen en apotheken worden meegenomen. Juist de combinatie van cijfers en ervaringen geeft een completer beeld. “Misschien denken we dat een bepaald onderwerp belangrijk is, maar laten de data iets anders zien. Of inwoners vertellen ons iets wat je in de cijfers niet direct terugziet. Door die verschillende perspectieven naast elkaar te leggen, krijg je een veel beter beeld.”
Van data naar dialoog
Het doel is dus niet om zo snel mogelijk een oplossing te bedenken. Eerst luisteren, onderzoeken en samen betekenis geven aan wat naar voren komt. Het doel van het onderzoek is niet om vooraf een thema te bedenken, maar om op basis van feiten en ervaringen te ontdekken waar de grootste opgaven liggen. “Misschien denken we dat een bepaald onderwerp belangrijk is, maar laten de data iets heel anders zien. Dat maakt deze aanpak zo waardevol.”
De resultaten worden later dit jaar besproken tijdens een brede bijeenkomst met betrokken organisaties en inwoners. Andrea verwacht dat daar enkele thema’s uit naar voren komen waarop gezamenlijk actie kan worden ondernomen. “Ik hoop dat er een paar duidelijke thema’s uitspringen. Tijdens de bijeenkomst kunnen we vervolgens bekijken welke daarvan het meest urgent zijn en waar samenwerking de meeste meerwaarde biedt. We willen ook toetsen of inwoners en professionals zich herkennen in de uitkomsten.”
Leren van en met elkaar
De ontwikkeling van het wijkverband is daarmee ook een leerproces. Andrea merkt dat er veel energie zit bij de betrokken partijen. “Iedereen wil meedenken en meewerken. Dat is een heel positief uitgangspunt.” Ook vanuit de projectorganisatie wordt zij ondersteund. Esther Otten, projectcoördinator hechte wijkverbanden vanuit VerZwolle, is een belangrijke sparringpartner. “Het is fijn om iemand te hebben die kritisch meedenkt, overzicht houdt of weet waar gevoeligheden liggen. Dat helpt enorm.” Die manier van leren wordt ook regionaal georganiseerd. Er wordt gewerkt aan een lerend netwerk waarin wijkcoördinatoren ervaringen kunnen uitwisselen, dilemma’s kunnen bespreken en van elkaar kunnen leren. Zo hoeft niet iedere wijk opnieuw het wiel uit te vinden.
Van idee naar uitvoering
De eerste stap werd gezet toen vertegenwoordigers van een huisartsenpraktijk, een apotheek en de gemeente elkaar vonden tijdens het Circus van Verbinding in Zwolle. Daar ontstond het gezamenlijke idee om de samenwerking in de wijk verder te versterken en dit datagedreven aan te pakken. Hoewel het initiatief al eerder ontstond, kwam de uitvoering pas echt op gang toen Andrea Poll dit voorjaar als wijkcoördinator aanhaakte. “Ik voelde me in het begin soms een groentje,” vertelt ze lachend. “Ik dacht dat iedereen precies wist waar we naartoe werkten. Maar al snel ontdekte ik dat we met elkaar echt aan het pionieren zijn. Veel antwoorden waren er nog niet en juist dat maakte het interessant.” Vanuit haar functie als regisseur Vitale Samenleving en haar achtergrond in het sociaal domein ziet zij dagelijks hoeveel winst er te behalen valt met betere samenwerking. “Met de personeelstekorten en de dubbele vergrijzing wordt samenwerken steeds belangrijker. Ik geloof er echt in dat je veel kunt verbeteren door mensen en organisaties bij elkaar te brengen.”
Waarom Kampen?
Voor het hecht wijkverband is gekozen voor de stad Kampen. Hoewel wijkverbanden vaak starten rondom een huisartsenpraktijk, is bewust gekozen voor een bredere benadering. “Kampen heeft de grootste zorgvraag binnen de gemeente. Daarom ligt daar nu de focus,” legt Andrea uit. “Tegelijkertijd kijken we tijdens de analyse ook naar verschillen tussen wijken en buitengebieden. Misschien komen daar straks nieuwe inzichten uit voort.” Een kernteam is gestart met de ontwikkeling van het wijkverband. Hierin zijn onder meer vertegenwoordigers van huisartsen, apotheek en wijkverpleging betrokken. Ook welzijnspartners worden nadrukkelijk aangesloten bij de verdere ontwikkeling.
Een sterke en veerkrachtige wijk
Op de vraag wat voor haar de belangrijkste meerwaarde van deze ontwikkeling is, hoeft Andrea niet lang na te denken. “Voor mij staat altijd voorop dat inwoners er beter van worden. Door beter samen te werken kunnen we signalen eerder oppakken, beter inspelen op wat er nodig is en inwoners sneller ondersteunen.” Volgens haar gaat het uiteindelijk om meer dan alleen betere zorg. “Deze aanpak versterkt ook de onderlinge relaties tussen organisaties én inwoners. Daardoor ontstaat meer samenhang, meer eigenaarschap en uiteindelijk een sterkere en veerkrachtigere wijk.”
Meer voorbeelden bekijken? Dat kan hier!